Ondernemingsrecht
Aandeelhouders-, bestuurdersgeschillen
Een rechtspersoon wordt, zoals ook een natuurlijke persoon, gevormd door haar organen, zoals de aandeelhouders, bestuurders, commissarissen. Ook die organen kunnen onderling in conflict raken. Dat raakt in veel gevallen ook onmiddellijk het belang van de onderneming, die door de rechtspersoon wordt gedreven.
Voorop staat…
Het belang van de onderneming!
Enquêterecht en geschillenregeling
Een rechtspersoon wordt, zoals ook een natuurlijke persoon, gevormd door haar organen, zoals de aandeelhouders, bestuurders, commissarissen. Ook die organen kunnen onderling in conflict raken. Dat raakt in veel gevallen ook onmiddellijk het belang van de onderneming, die door de rechtspersoon wordt gedreven. Voor dergelijke geschillen kun je terecht bij de Ondernemingskamer van het Gerechtshof te Amsterdam of naar de gewone burgerlijke rechter.
Enquêterecht
De Ondernemingskamer die de enquêteregeling uitvoert wordt ook wel de bedrijvendokter genoemd. In de volle breedte en met het belang van de vennootschap en de door haar gedreven onderneming in het oog kan het beleid van de onderneming en haar organen aan de kaak worden gesteld. Van simpele patstellingen tot malversaties en fraude. De Ondernemingskamer kan bevelen dat er een onderzoek komt naar het gevoerde beleid van de onderneming. Als er wanbeleid wordt vastgesteld kan de Ondernemingskamer verregaande maatregelen treffen.
Vaak komt het zover echter niet, want veel problemen leiden al tot een oplossing als wordt gedreigd met een enquêteprocedure. Ook worden door de Ondernemingskamer afgekondigde voorlopige voorzieningen in de praktijk vaak als oplossing door partijen overgenomen of leiden die er al toe dat de angel uit het conflict wordt gehaald.
En, de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het voor de gemiddelde mkb-ondernemer nogal een dure aangelegenheid is om naar de Ondernemingskamer te stappen. Niet alleen de procedures tot vaststelling dát er sprake is van wanbeleid, maar ook de kosten van deskundigen zoals accountants en fiscalisten die de onderzoeken uitvoeren, vormen vaak al een enorme pressie om de gerezen problemen op andere wijze op te lossen.
Geschillenregeling
Ruziënde aandeelhouders kunnen naast de enquêteregeling en notariële regelingen in de statuten van de vennootschap ook gebruik maken van de wettelijke geschillenregeling om tot gedwongen koop (uittreding) of verkoop (uitstoting) van aandelen te komen. Daarin bepaalt de rechter desgevorderd eerst of er moet worden overgedragen en daarna, meestal na zich door deskundigen te hebben laten informeren, tegen welke prijs. De procedure is recentelijk aanzienlijk vereenvoudigd. Daar waar partijen het over eens zijn, zal de rechter dit snel overnemen. Zijn partijen het over de prijs wel eens, maar niet wie wiens aandelen over moet nemen, zal hij daarover beslissen. Is dat laatste niet, maar de prijs het twistpunt, beperkt de rechter zich tot een oordeel daarover.
Belang van de vennootschap
Als “de organen” van de vennootschap ruziën, kan het belang van de door de vennootschap gedreven onderneming daar nadelige gevolgen van ondervinden. Ook de werknemers en belangenverenigingen kunnen betrokken worden geraakt en hebben wettelijke mogelijkheden zich bij de Ondernemingskamer te voegen of zelfs zelfstandig voorzieningen te vragen. Ook de Wet op de Ondernemingsraden biedt daartoe een ingang.
Aanpassing geschillenregeling enqueteprocedure.
Ten tijde van het opstellen van dit artikel is onder TK2023/ 36469 de Wet Aanpassing geschillenregeling enqueteprocedure in wording, waarmee de toepassing en ontvankelijkheid van de regeling wordt verruimd. Daarmee wordt bijvoorbeeld ook uitstoting (gedwongen verkoop) van aandelen onder voorwaarden mogelijk gemaakt op grond van gedrag van aandeelhouders jegens de vennootschap.

Ondernemingsrecht advocaat Ruud Gijsen
De onderneming is vaak “het kind” van de ondernemer. Ik ben van gynaecoloog tot begrafenisondernemer voor de onderneming, van geboorte tot opheffing. Ik adviseer de directie, aandeelhouders, vennoten of maten en beleid hen in wat juridisch het beste is voor de onderneming in alle facetten van haar bestaan, zelfs als dat niet hetzelfde is als wat de ondernemer het beste vindt voor de onderneming.